Ədəbiyyatşünas alim Şurəddin Məmmədlinin yeni kitabı işıqüzü görüb

Ədəbiyyatşünas alim Şurəddin Məmmədlinin yeni kitabı işıqüzü görüb
Bu günlərdə Bakıda
“Professor Mədəd Çobanov adına
XEY­RİY­YƏ FON­DU”
tərəfindən
görkəmli Borçalışünas-alim,
tanınmış ədəbiyyatşünas,
istedadlı şair-tərcüməçi,
Gürcütan Ədəbiyyat Akademiyasının
həqiqi üzvü,
filologiya elmləri doktoru, professor
Şurəddin Məmmədlinin
“19-cu yüzil Azərbaycan Gürcü teatr ülfəti”
adlı yeni monoqrafiyası
nəfis şəkildə çap olunaraq
oxuculara təqdim olunub.

Bu barədə mətbuata Fondun icraçı direktoru
Dr. Müşfiq Borçalı
məlumat verib.

O, bildirib ki, Fondun sayca 11-ci nəşri olan bu kitabda müəllif - professor Şurəddin Məmmədli oxucuları Tiflis Azərbaycan teatrının ilk addımları, Axundzadənin “Lənkəran Xanının Vəzirinin Sərgüzəşti” komediyasının Gürcü səhnəsində tamaşası xüsusunda önəmli faktlarla bilgiləndirilir. İlkin məxəzlər çoxsaylı arxiv sənədləri, Tiflisin Azərbaycanca, Gürcücə, Rusca qəzet və dərgilərinin materialları, xatirələr, başqa qaynaqlardır.

Bakıdakı “Borçalı” nəşriyyatında işıqüzü görən kitabın elmi redaktorları Prof. Dr. Mədəd Çobanov
Dos. Dr. Gülnara Gocayeva, naşiri isə Dr. Müşfiq Borçalıdır.

Kitab “On söz”dən, iki bölümdən və “Sonuc”dan ibarətdir.

Kitabın “TİFLİSDƏ AZƏRBAYCAN TEATRININ QƏDƏMLƏRİ” adlanan Birinci bölümündə
Gürcüstanda Azərbaycan xalq teatrı gələnəkləri, Tiflisdə Azər­baycanca başlanğıc tamaşaları,
Tiflis Azərbaycan səhnəsinin ilkin repertuarı, Tiflisli ilk səhnə fədakarlarımız,
“AXUNDZADƏNİN XANIN VƏZİRİ ƏSƏRİ GÜRCÜ SƏH­NƏ­SİNDƏ” adlanan İkinci bölümündə isə
“Xanın Vəziri”nin Gürcücə səhnə həlli, “Xanın Vəziri” tamaşasını gerçəkləşdirənlər haq­qında
ətraflı məlumat verilir, “Axundzadə Gürcü mətbu teatr tən­qidi meyarında” mövzusu
ilk dəfə olaraq elmi tədqiqata cəlb olunur.

Hər iki bölümün sonunda həmin bölümə aid mənbəməxəzlərin siyahısı əlavə olunub.

Kitab müəllifin “SONUC“u ilə tamamlanır.

Qeyd edək ki, Borçalıda doğulub boya-başa çatan, uzun müddət Tiflisdə Azərbaycan dilində nəşr olunan "Gürcüstan" qəzetində və Pedaqoji Universitetdə, hazırda isə Türkiyənin Ərdahan Universitetində çalışan çalışan, “Professor Mədəd Çobanov adına XEY­RİY­YƏ FON­DU”nun Türkiyə Respublikasındakı nümayəndəliyin rəhbəri, filologiya elmləri doktoru, professor Şurəddin Məmmədli (Məmmədov) elmi araşdırmalarında Borçalı ədəbiyyat mühitini və Azərbaycan Gürcü ədəbiyyat-mədəniyyət əlaqələrini irdələməkdədir.

Müəllifin "Ön söz"də yazır:
“1980-2000-ci illərdə elmi dissertasiya mövzumla il­gili Gürcüstanın və Azərbaycanın arxivlərini, qəzet­lərini, jurnallarını birər birər irdələyərkən Azərbay­can Gürcü teatral ilişkilərinə aid də çoxsaylı mate­riallar topla­mış­dım.
Bu materiallar işığında bir neçə məqalə dərc etdir­mişəm. Bu mövzuda kitab da yayınlatmaq istəyirdim.
Üzərində daha ciddi işləmək inadıyla kitabın nəşri bu günə qədər yubanmışdır.
Adından bəlli olduğu kimi, əsərimizin mövzusu zaman və içərik müstəvisindən konkretdir, yalnızca 19-cu yüzilin ikinci yarısını, yalnızca Azərbaycan və Gürcü xalqları teatr əlaqələrini əhatə etməkdədir.
Bu dövrdəki ədəbiyyat-incəsənət ilişiklərinin diq­qətə şayan iki önəmli faktı - Tiflisdə Azərbaycanca ilkin ta­maşalar və Azərbaycan klassik dramnəvisi Mirzə Fə­təli Axundzadənin ölümsüz komediyasının Gürcü ünlü şairi Akaki Sereteli tərcüməsində Gürcücə səh­nələş­di­rilməsi önə çəkilməkdədir.
Məxəzlərimiz sözü geçən dövrə aid Tiflisin, qismən də Bakının arxivlərindəki önəmli sənədlər və Tiflisin Azər­­baycanca, Gürcücə, Rusça dövri qəzetləri, jur­nal­la­rıdır. O cümlədən Gürcüstan Milli Arxivinin, Gür­cüs­tan Dövlət Teatr Muzeyinin, Gürcüstan Milli Əlyaz­ma­lar Mərkəzinin, Azərbaycan Milli Elmlər Akademi­yası Əlyazmalar İnstitu­tunun ilgili mate­rialları, Tiflis­də yayınlanmış Gürcücə “Akakis Tviuri Krebuli”, “Droe­ba”, “İveria”, “Kvali”, “Teatri”, “Tsis­kari”, “Tsnobis Pur­tseli”, Azər­baycanca “Kəşkül”, “Ziya”, Rusca “Kav­kaz”, “Novoe Obozrenie”, “Tiflisskiy Listok” və digər mət­buat orqan­larının ilgili yazıları araşdırmaya cəlb edilir.
Mövzuya ilişkin təməl tədqiqatlar incələmə süzgə­cindən keçirilməkdədir.
Dolayısıyla, hörmətli ustad professor Abbas Ha­cı­ye­vin Tiflis Azərbaycan teatrının fəaliyyətiylə ilgili kitab­larının, məqalələrinin güncəlliyini xüsusi vur­ğu­laya­raq, bu mövzuda araşdırmalarımın, incələ­mə­­ləri­min sonuclarını qiymətli oxucuların, mütəxəssis­lərin təqdi­rinə təqdim etməkdəyəm.”

Biz də ZiM.Az-ın yaradıcı heyəti adından dəyərli soydaşımız, professor Şurəddin Məmmədlini
yeni (və həm də qiymətli!) əsərinin işıqüzü görməsi münasibətilə ürəkdən təbrik edir,
ona uzun ömür, möhkəm cansağlığı və yeni-yeni uğurlar arzulayırıq!..


Aygül ÇOBANOVA,
ZiM.Az




.
Muəllif huquqları qorunur. Məlumatdan istifadə etdikdə istinad mutləqdir.
Rəy yazın: